Dinh dưỡng Dinh dưỡng đối với bệnh tiểu đường loại 2

Dinh dưỡng đối với bệnh tiểu đường loại 2

Bài viết thứ 1 trong 2 bài thuộc ebook Dinh dưỡng cho người mắc bệnh tiểu đường
 

Nếu bạn mắc bệnh tiểu đường loại 2, bạn sẽ tập trung vào việc thường xuyên kiểm soát cân nặng. Hầu hết những người mắc bệnh này thì đều thừa cân.

Thông thường, bạn có thể cải thiện việc kiểm soát bệnh tiểu đường loại 2 bằng cách giảm cân (khoảng 4,54 kg) và tăng cường các hoạt động thể chất (ví dụ, 30 phút đi bộ mỗi ngày). Bên cạnh việc thay đổi lối sống, một số người sẽ cần phải uống thuốc và tiêm insulin để kiểm soát đường huyết của họ.

Bạn có thể cải thiện mức độ đường huyết (hàm lượng glucose) bằng cách tuân thủ một chế độ ăn có chứa:

  • Ít năng lượng hơn
  • Một lượng carbohydrate đều đặn (30 – 45g/ bữa ăn)
  • Các chất béo không bão hòa đơn lành mạnh

Các thực phẩm giàu chất béo không bão hòa đơn bao gồm bơ đậu phộng hoặc bơ hạnh nhân, hạnh nhân và hạt óc chó. Bạn cũng có thể dùng những thực phẩm này thay thế cho carbohydrate, nhưng chỉ dùng ở một lượng nhỏ vì những loại thực phẩm này chứa nhiều năng lượng. Học cách đọc thông tin dinh dưỡng trên nhãn hàng hóa sẽ giúp bạn có những lựa chọn thực phẩm tốt hơn.

Một nghiên cứu được xuất bản trong tạp chí của Hiệp hội Y học Hoa Kỳ nhận thấy rằng ăn các loại đậu và đậu phộng có thể làm giảm nguy cơ mắc bệnh tiểu đường loại 2 ở phụ nữ. Nguy cơ giảm nhiều nhất ở những người chỉ ăn đậu. Ở những người không bao giờ hoặc hầu như không bao giờ ăn đậu thì không có thay đổi trong nguy cơ mắc bệnh, và ở những người ăn các loại đậu từ 5 lần trở lên trong một tuần có nguy cơ mắc bệnh tiểu đường thấp hơn 27%. Phụ nữ ăn bơ đậu phộng nhiều hơn 5 lần một tuần thì có nguy cơ mắc bệnh tiểu đường thấp hơn 21% so với những phụ nữ không bao giờ hoặc hầu như không bao giờ ăn bơ đậu phộng.

Trẻ em và bệnh tiểu đường loại 2

Trẻ em mắc bệnh tiểu đường loại 2 gặp phải những thách thức đặc biệt. Việc lên kế hoạch ăn uống cần xem xét lượng năng lượng cho trẻ cần để phát triển. Trẻ em thường cần 3 bữa ăn chính với lượng nhỏ hơn và 3 bữa ăn phụ để đáp ứng nhu cầu năng lượng của chúng. Mục tiêu là có một chỉ số cân nặng lành mạnh và tăng cường các hoạt động thể chất (hầu hết trẻ em mắc bệnh tiểu đường loại 2 thì bị béo phì).

Những thay đổi trong thói quen ăn uống và tăng cường tập thể dục sẽ giúp cải thiện sự kiểm soát đường huyết. Khi dự tiệc hoặc trong các ngày lễ, con của bạn có thể ăn các thực phẩm nhiều đường. Nhưng trong những thời gian khác trong ngày, trẻ nên ăn ít carbohydrate hơn. Trẻ em ăn bánh sinh nhật, kẹo Halloween, hoặc các loại kẹo khác KHÔNG NÊN ăn khoai tây, pasta hoặc cơm với lượng ăn hàng ngày. Sự thay thế này giúp giữ năng lượng và carbohydrate của trẻ cân bằng tốt hơn.

Lên kế hoạch cho bữa ăn

Một trong những khía cạnh thách thức nhất trong kiểm soát bệnh tiểu đường là lên kế hoạch cho bữa ăn. Làm việc chặt chẽ với bác sĩ và bác sĩ chuyên khoa dinh dưỡng để thiết kế một kế hoạch ăn uống nhằm giữ mức đường huyết (hàm lượng glucose) ở mức gần bình thường. Bữa ăn cần được lên kế hoạch nhằm cung cấp cho bạn hoặc con của bạn một lượng năng lượng thích hợp trong việc duy trì cân nặng cơ thể ở mức khỏe mạnh.

Mắc bệnh tiểu đường không có nghĩa phải hoàn toàn từ bỏ tất cả các loại thực phẩm, mà là thay đổi loại thực phẩm con của bạn nên ăn một cách đều đặn. Chọn các thực phẩm có lượng carbohydrate trung bình (khoảng 30 – 45 g/ bữa ăn hoặc 45 – 60% năng lượng cơ thể hấp thu hàng ngày) để giúp duy trì đường huyết ở mức kiểm soát tốt. Thực phẩm cũng nên cung cấp đủ năng lượng để duy trì chỉ số cân nặng lành mạnh. Đều đặn theo dõi lượng đường (glucose) trong máu tại nhà sẽ giúp bạn biết được mức độ ảnh hưởng của các loại thực phẩm khác nhau lên mức đường huyết của bạn như thế nào.

Khuyến nghị

Một bác sĩ chuyên khoa dinh dưỡng có chứng nhận có thể giúp bạn quyết định làm sao để cân bằng carbohydrate, protein và chất béo trong bữa ăn của bạn. Dưới đây là một số hướng dẫn chung:

Số lượng mỗi loại thực phẩm bạn ăn phụ thuộc vào:

  • Chế độ ăn của bạn
  • Cân nặng của bạn
  • Mức độ tập thể dục thường xuyên của bạn
  • Những nguy cơ khác về sức khỏe của bạn

Mỗi người có một nhu cầu khác nhau. Cần làm việc với bác sĩ của bạn, và một bác sĩ chuyên khoa dinh dưỡng, có thể phát triển một chế độ ăn hiệu quả cho bạn.

Tháp Dinh dưỡng dành cho người mắc bệnh tiểu đường, tương tự với Tháp Hướng dẫn Dinh dưỡng cũ của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ, chia thực phẩm thành 6 nhóm theo kích thước của bữa ăn. Theo Tháp Dinh dưỡng dành cho người mắc bệnh tiểu đường, thực phẩm được chia theo bản chất carbohydrate và protein thay cho các loại thực phẩm dành cho người mắc bệnh tiểu đường. Một người mắc bệnh tiểu đường nên ăn nhiều thực phẩm ở phần đáy tháp (ngũ cốc, đậu xanh và rau củ) hơn là các thực phẩm ở phần đỉnh tháp (chất béo và đồ ngọt). Chế độ ăn này sẽ giúp tim mạch và các hệ thống chức năng trong cơ thể bạn hoạt động khỏe mạnh.

dinh duong tieu duong loai 2
Nguồn:https://www.healthconnectionsdpc.com/healthy-eating-tips/plate-method/

Phương pháp khác, tương tự như hướng dẫn thực phẩm mới của Hoa Kỳ dạng đĩa (chia đĩa thành 4 phần), khuyến khích khẩu phẩn lớn hơn cho các loại rau củ (1/2 đĩa), phần protein ở mức trung bình (1/4 đĩa) và tinh bột (1/4 đĩa).

Chỉ số đường huyết (GI), một số thực phẩm chứa carbohydrate được tiêu hóa và hấp thu vào máu của bạn nhanh chóng, trong khi số khác được tiêu hóa và chuyển thành đường glucose trong máu chậm hơn. Chỉ số đường huyết đo những tác động lên đường glucose trong máu của một loại thực phẩm chứa carbohydrate. Nghiên cứu nhận thấy rằng chế độ ăn bao gồm các thực phẩm có chỉ số đường huyết thấp có thể cải thiện sự kiểm soát đường huyết ở người mắc bệnh tiểu đường. Một số các loại thực phẩm điển hình có chỉ số đường huyết thấp như: đậu Hà Lan, đậu xanh, đậu lăng, lúa mạch, ngũ cốc nguyên cám, pasta, sữa và sữa chua, các loại trái cây như táo, lê và cam. Các loại thực phẩm có chỉ số đường huyết cao bao gồm khoai tây, các loại bánh từ gạo, bỏng ngô, nước ngọt, dưa hấu, bánh quy xoắn, bánh quy sô-đa.

Chỉ số đường huyết của một loại thực phẩm cũng có thể khác nhau tùy theo phương pháp chế biến. Ví dụ như khoai tây nướng thì có chỉ số đường huyết cao hơn so với khoai tây luộc.

Các loại ngũ cốc, các loại đậu và các loại rau củ chứa tinh bột

(từ 6 khẩu phần ăn/ngày trở lên)

Các thực phẩm như bánh mì, ngũ cốc, cơm, pasta và các loại rau củ chứa tinh bột là ở phần đáy của tháp dinh dưỡng bởi vì chúng đóng vai trò như nền tảng trong chế độ ăn của bạn. Đây là nhóm các loại thực phẩm chứa nhiều vitamin, khoáng chất, chất xơ và các loại carbohydrate tốt cho sức khỏe.

dinh duong tieu duong loai 2
Nguồn:https://www.healthconnectionsdpc.com/healthy-eating-tips/plate-method/

Tuy nhiên, ăn các loại thực phẩm chứa nhiều chất xơ đóng vai trò quan trọng. Chất xơ hòa tan – có trong bột yến mạch, có thể thật sự giúp bạn làm giảm mức đường huyết (nó cũng giúp làm giảm cholesterol). Và chất xơ không tan, được tìm thấy trong ngũ cốc nguyên hạt và nhiều loại rau củ, giúp bạn cảm thấy no trong khi chúng lại chứa ít năng lượng hơn. Chọn các loại thực phẩm làm từ ngũ cốc nguyên hạt như bánh mì hoặc bánh quy, bánh mì tortillas (bánh mì hình dẹt làm từ bột bắp hoặc bột mì có nguồn gốc từ Mêhicô và các nước Nam Mỹ:https://vi.wikipedia.org/wiki/Tortilla), ngũ cốc nguyên cám, gạo lức và các loại đậu. Sử dụng lúa mì nguyên hạt hoặc các loại bột từ ngũ cốc nguyên hạt khác trong nấu ăn và nướng bánh. Chọn loại bánh mì ít béo như bánh mì bagel (bánh mì vòng – có nguồn gốc từ Ba Lan:https://en.wikipedia.org/wiki/Bagel), bánh mì tortillas, bánh xốp muffin, bánh mì pita (bánh mì làm từ bột mì có nguồn gốc từ các nước gần khu vực Trung Đông:https://en.wikipedia.org/wiki/Pita).

Rau củ

(3 – 5 khẩu phần ăn/ngày)

Chọn loại rau củ tươi hoặc đông lạnh mà không có bổ sung các loại nước xốt, chất béo hoặc muối. Chọn nhiều rau quả có màu xanh thẫm hoặc vàng đậm như rau chân vịt, bông cải xanh, rau diếp, cà rốt và ớt.

Trái cây

(2 – 4 khẩu phần ăn/ngày)

Nên chọn ăn trái cây thường xuyên hơn các loại nước ép. Trái cây có nhiều chất xơ hơn. Trái cây thuộc họ cam chanh (cirtrus) như cam, bưởi, quýt là tốt nhất. Uống các loại nước ép trái cây KHÔNG bổ sung chất tạo ngọt hoặc siro.

Sữa

(2 – 3 khẩu phần ăn/ngày)

Chọn sữa hoặc sữa chua ít béo hoặc không béo. Sữa chua chứa nhiều đường tự nhiên, nhưng nó cũng có thể chứa đường hoặc các chất tạo ngọt nhân tạo. Sữa chua chứa chất ngọt nhân tạo thì ít năng lượng hơn sữa chua được bổ sung đường.

Thịt và cá

(2 – 3 khẩu phần ăn/ngày)

dinh duong tieu duong loai 2
Nguồn:https://doctor.ndtv.com/living-healthy/heres-why-loading-up-on-lean-sources-of-protein-can-help-in-quick-weight-loss-1972727

Lựa chọn các nguồn protein cung cấp dinh dưỡng. Ăn cá và thịt gia cầm thường xuyên, không ăn da. Chọn thịt nạc từ bò, bê, heo hoặc các loài thịt rừng. Cắt bỏ tất cả phần mỡ có thể thấy từ thịt. Nướng, quay, luộc thay vì chiên. Vẫn chưa có nghiên cứu về sự tăng hoặc giảm việc hấp thu protein đối với người bệnh tiểu đường dạng thông thường, vì vậy lượng protein được khuyến nghị cho người không mắc bệnh tiểu đường cũng tương tự với người trưởng thành mắc bệnh tiểu đường. Thực phẩm chứa protein chất lượng cao (thịt nạc, các sản phẩm thay thế thịt, các loại sữa ít béo) cung cấp từ 10 – 20% năng lượng hàng ngày.

Chất béo, rượu và đồ ngọt

Nhìn chung, người mắc bệnh tiểu đường nên theo một chế độ ăn ít chất béo. Chế độ ăn nhiều chất béo dẫn đến béo phì và cholesterol cao. Bạn nên giới hạn hấp thu các thực phẩm béo, đặc biệt là những loại chứa nhiều chất béo bão hòa như bánh hamburgers, phô mai, thịt xông khói và bơ.

dinh duong tieu duong loai 2
Nguồn:https://atasteofolive.com/products/novello-di-gradassi

Chất béo bão hòa có nguồn gốc từ động vật và chất béo được hydro hóa trong các thực phẩm đóng gói cũng nên được hạn chế. Mặt khác, chất béo không bão hòa đơn và đa – như chất béo được tìm thấy trong dầu thực vật, đậu, cá và bơ thì tốt cho tim và cũng làm chậm quá trình tiêu hóa, giúp ổn định chỉ số đường huyết. Chúng cũng làm giảm sự kháng insulin.

Kết quả từ một số nghiên cứu đề nghị rằng uống rượu với lượng ít hoặc vừa phải mỗi ngày làm giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh tiểu đường. Nếu bạn chọn uống rượu, giới hạn số lượng uống và uống khi đang ăn. Kiểm tra sức khỏe của bạn với chuyên viên chăm sóc sức khỏe về việc rượu có tác động lên đường huyết của bạn như thế nào và xác định lượng rượu thích hợp bạn cần uống.

Thức ăn ngọt chứa nhiều chất béo và đường vì vậy nên ăn ít đi. Dưới đây là một số mẹo nhỏ giúp bạn tránh ăn quá nhiều thức ăn ngọt:

  • Yêu cầu thêm muỗng và nĩa và chia phần thức ăn tráng miệng của bạn với những người khác
  • Ăn thức ăn ngọt không chứa đường
  • Luôn luôn gọi phần ăn có kích thước nhỏ

Học cách đọc nhãn hiệu thực phẩm và xem xét chúng khi ra quyết định chọn thực phẩm

Kế hoạch bữa ăn là chỉ dành riêng cho bạn. Mỗi người mắc bệnh tiểu đường có kế hoạch cho bữa ăn hơi khác nhau. Trò chuyện với bác sĩ chuyên khoa dinh dưỡng có chứng nhận hoặc với người làm trong lĩnh vực giáo dục về bệnh tiểu đường có chứng nhận để giúp bạn lên kế hoạch cho bữa ăn. Những hướng dẫn trên đây chỉ áp dụng ở những người có hoặc không có một liệu pháp trị liệu tiểu đường cố định.

Tài liệu tham khảo:

http://diabetes.ufl.edu/my-diabetes/nutrition/type-2-diabetes-nutrition/


  • error: